JAGO BOJONG • Bag 4 • Saha Bah Sidik? • Dongeng Sunda Mang Maman • Kisah Tatar Pasundan transcript

[musik] Mas Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh. Haturan mitra. Alhamdulillah tepangu deui sareng Mang Maman. Kumaha sadayana? Mugia lungsur langsar mundus rahayu berkah salamat. Urang ngadongeng mitra neraskeun hanca garapan dina acara dongeng Sunda ayeuna teh bagian ka. Dina cariosan kalayan judul Jago Bapa Soekarna nuopea atanapi digarap deui ku Mang Maman. Sok ah mitra supados teu nyangkolong teuing kana waktos marangga ka sadayana. sora goong panjang dibarengan ku si Wudi siga rek cingogo bari leungeunna rek ngarauh bujur sarilah sarta bari ngomong kieu.

Harila Denjang [bernyanyi] ngagoan di luar nyai. Ceuk si Udi bari neuteup [musik] atuh sararea bakat ku panuju ku si Udi. Sedan dicajag sia ku aing. Heh. Ceuk Kang Darta bakat ku panas najong ka si Budi nu siga rek mangku bujur. Tulung. Ceuk Nyi Sarilah bari beureum. [musik] [musik] mitra kaum dangu sora salira ngajerit dibarengan ku panajong nu nyamber gados Udi. Tapi si Udi teh rikat ngalenggak nangkarak bengkang. sarta gulitik badanna ngajauhan ka Darta.

Torejat manehna hudang bari nyampeurkeun Den Cahya sarta ngaharewos. Iieu dagoan Den di dieu sugan bae careuh teh ngudag ka abdi. Ceuk si Udi bari terus pasang kuda-kuda siga nu heueuh. Barang sebrut Kang Darta nyerang. Becir manehna ngabecir lumpat heula ngajauhan neuleu. Siin ongkoh wani tapi kangarta ambukeun pisan gancang bae. Mesat bedog ngabeig ka siwudi anu harita ngadago bari prakanang priginting ngalejeg nungguan lawan.

Siga heueuh hayang gelut atuh seakta teh harita ngudag si barang kangarta geus deukeut teu tatapasini deui hiuk bedog disametkeun tarikna kaliwat saking kolebat katojo bulan lep si ngahindarkeun atuh bedog nyaab angin ari geus henteukeuna mah becir si udi teh lumpat ngajauh An eta tempat geus jauh manehna cicing nungguan deui musuhna. Ceuk Kang Darta bari seak ngudag deui salilana. Kitu bae mun diudag si Udig teh becir lumpat ngajauhan.

Tapi lamun geus jauh manehna nyampeurkeun [musik] deui. Beuki lila beuki jauh matak keuheul keur Kang Dar manehna tepi ka poho teu inget ka pakalangan. Ari nu dipakalangan nyi Sarilah teh atoheun Kang [berdehem] Darta euweuh di dinya. Terus manehna nyampeurkeun kaden Cahya nu keur neuteup barangkok. Bae nanya sorana manihaos. Kang, nuhun abdi ditepangan sareng Kang Ui. Ka dieu teh. Ceuk sarilah bari neuteup sanajan asa-asa oge teu burung wieun deukeut leresilah mani tepi ka leuleus suku saban [musik] wengi milarian nyai akang teh tapi teu kapendak bae namung nembe ayeuna urang patepang deui.

Nuhun sarilah [musik] ditepangkeun di mana, Nyai Linggih teh. Jawab Den Cahya bari neuteup semu geuge sarta maranehna aya di luareun pakalangan. Sabab di jero pakalangan mah harita teh geus ngemprung deui. Engkang, abdi teh ayeuna mah ngancrek di hiji jago anu jenengan Bahidik anu kaparengan guru Kang Darta deui di lembur ieu abdi teh, Kang. Sabab sarilah bari neute kawas nu sono pisan. Sarilah kumaha tiasa urang [musik] ngadamel hiji waktu pikeun ngobrol?

Ceuk Den Cahya siga nu hayangun pisan bisa ngobrol padu duaan teh. Kang abdi teh aya dina cepengannana Bah Sidik. Janten upami engkang hoyong ameng sareng abdi kedah nyuhunkeun widi ka anjeunna. Naha Bah Sidik teh sepuh Nyai. Ceuk Den Cahya hayang nyaho ih sanes engkang kumargi waktos di tempatus tea di andir abdi kantos hampir disiksa ku Kang Darta teh gara-garana ambeukeun ka engkang pedah ngalungan ku abdi dianteurkeun carecetna.

Tah kitu engkang asalna mah. Atuh Kang Darta ngamuk malah kendang oge diruksak. Tah kanggo nyalametkeun abdi sareng panayagan. Kapaksa abdi ka dieu heula. Samanawis waktos mah. Supados abdi teu kaganggu nya nganj teh di Bah Sidik. Anu saanyana Mas Bah Sidik teh guruna Kang Darta. Janten sanes sepuh abdi kang namung nu tangg jawab ka abdi. Ngarah upami aya nu hayang meunangkeun ka abdi teu tiasa diwidian tanpa anjeunna.

[menangis] Kumaha kinten-kinten sarilah upami engkang mundut widi [musik] ka anjeun sangkan tiasa amengan sareng nyai cabian bae engkang namung kedah tiasa bae ngambil hatena. sareng biasalah artos oge teu weleh ngiring ngiatan kana pelaksanaan eta kahoyong. jawab sarila bari neuteup deui kawas nu hayang teeka Den Cahya teh Nyai kumaha ayeuna Nyai teh bade ka pakalangan deui moal engkang keun bae da aya anu sanes. Malah upami numutkeun kaoyong mah hoyong dugi ka wengi ieu bae ngalayang di pakalangan teh.

Tapi rei Sarilah teu neruskeun omonganana. Tapi kumaha Nyai? Ceuk Den Cahya atoheun pisan ngadenge eta omongan Sarilah teh. Teu aya tuturkeun abdi. Abdi teu gaduh kanggo titip sangsang badan. Teu gaduh pamuntangan anu bakal bade bela tumutur. Jawab Sarila. bari neuteup ka Den Cahya sarta katinggal budi manehna ngalimbah. Kumaha upami muntang ka engkang Nyai? Ceuk dan Den Cahya wegah-wegah oge nyarita kitu kapaksa bae diomongkeun.

Abdi sieun engkang [berdehem] jawab Nyi Sarila bari teu weeleh neudeup. [musik] Sieun ku saha? Emh. Seueur pikasieuneunang. Sieun engkang cilaka upami abdi muntang kaang. Cilaka kumaha? Abdi teh ronggeng engkang. Kumargi abdi ronggeng tangtos bae seueur anu hoyongeun ka abdi. Tangtos bae seueur anu nutur-nutur ka abdi. Kaloyongna mahokan abdi. Namung alhamdulillah tepi ka waktos ayeuna ayeuna mah sanaos abdi ronggeng oge teu acan katwel-toel acan ku batur teh abdi usaha sakuat-kuat abdi sangkan abdi murni sangkan abdi teu kasentuh ku lalaki saha bae abdi teh ngahaturkeun nuhun engkang abdi ngahaturkeun nuhun ka Gusti nu maha Maha Suci jalaran awak abdi teu karampa ku sadayana.

Bujeng-bujeng tiasa karampa katel oge henteu. Ceuk raraosan mah anu ngajantenkeun abdi teu karampa teu katowel teh kumargi aya kang darta an tara eleh wawanen ku batur, an tara eleh gelutna. Atuh manehna teu kasohor ku sararea disarebut jago bojong teu aya anu nyanghareupan ka manehna teh jalaran teu wantun geutna panginten ari Kangta hayangeun pisan ka abdi atuh gancang ku abdi dipake panghalang kanu sanes janten lamun aya jalmi keukeuh pateukeuh hayang ngaganggu ka abdi nya ku Kangta diberesanana teh seueur anu pcundang ku anjeunna mah.

Tah eta engkang kasieun abdi teh kumaha upami abdi nyaluuh ka engkang e saha anu bakal ngayon Kang Darta? Numawi ceuk abdi mah teu aya deui akalna engkang sajabi ti sumping bae ka Abah sidik anu dicicingan ku abdi ayeuna urang kapaksa nyauh ka anjeun upami Widian ngobrol lami sareng abdi ku anjeun hartosna Kangta moal wantuneun ngaganggu. Ceuk Nyi Sarila bari teu weuleh neuteup ka Den Cahya. Janten Nyai teh masih parawan atuh upami murni mah nya leres teu acan kagungan [musik] caroge teu acan Engkang jawab Sarilah bari terus tungkul mani ngeluk nalangsa ditanya kitu teh mangga Nyai engkang enjing bade ngadeusan ka Abah Sidik Kanggo Mundut Widi hoyong ngobrol padu sareng [musik] Nyai.

Ceuk Den Cahya bari ngareng panjang bakat ku atoh meureun mitra keur jongjon ngarobrol kitu kagandengan kunu ngigeul keur marotah e kanu ngigel keur marotah semu suka jol deui si udi datang bari haruhareho kawasan tas lumpat jauh sarta nyampeurkeun Den Cahya sadatang-datang pok ngomong aduh ber ngobrolna. Ceuk si Udi ngahapanjasna [musik] teh. Geus Udi. Kumaha ari Kang Darta manehna ngabe ka abdi teh sigana mah. Ayeuna teh keur di keurieukeun bari ngabar-ngabarogna.

Tah upami tos beres ngobrolna mah he kapaksa bae urang kantunkeun ieu tempa teh nya ngarasa lemet sararea beres salah kuring geus jangji rek datang ka bapa kukutna nyi sarilah isukan teh rek mentaidin pikeun ngobrol nu samemena. Sanes kitu nya Nyai. Ceuk Den Cahya bari red deui ngareret ka Nyi Sarila. Sumuhun kitu jawab Nyi Sarilah bari unggeuk. Nyai, ayeuna engkang permios nya ngarah salamet sadayana teu aya deui calana iwal ti [musik] engkang kedah ngantunkeun heula ieu tempat sae engkang enjing ku abdi diantos-antos.

Saenggeus amitan kitu mah leos Cahya jeung Si [musik] Udi harita indit ti dinya leumpangna teh gurau sabab manehna sieuneun kapelenggok ku Kang Darta. Lain sieun henteu wani nyanghareupane eta jalma. Tapi hariwang Den Cahya cilaka kabawa-bawa. pikirna teu salah pisan. Barangle leos ararindit ku Nyi Sarilah diteuteup. Teu kanyahoan Jol datang Kang Darta ngajingjing bedog. Ari jol ari sorongot ka nyarilah teh ngambek. Alila naha make teu ngabalieur sakitu rek dipacok ku pamatuk si Udi teh.

Ah bogoh ceuk Kang Darta mani nyureum. Eh ari Kang Darta sakitu nya ka itu ka ieu teh ngun bendu jeung bendu bae. Apa nu manehna teh Kang rek bogaah kitu kieu ge mangsa bodo asal ulah anel bae abdi mah. Jawab Nyi Sarila bari melong kawas nu keuheul deui enya kabeh oge geus nyahoun yen Nyai teh aban kukutan Akang aban geus ditangkes ku akang sagana. Naon kaberluan nyai? Naon kaberluan anu ngurus ka Nyai? Nya Akang anu nyumponanana tapi naha pangkat si anu ngaleledek jeung rek mangku bujur make dipalah diajak ngomong.

Leuheung deui lamun akang teu ngigel mah. Pan ieu mah akang oge keur ngiga tapi diheula bae. Tah ku siukeun tetela teh. Kang Darta piraku abdi kudu bogoh ka manehna mah. [menangis] Nu matak abdi mah teu kapakalangan deui teh. Na eta akangna babari nafsu babari neunggeul ka batur. Ka mana tah baturna si kurang ajar teh deui piraku kalieuna sosorangan mah. Naha saha nu mayarna? Tah di dieu Akang mah pinter. Ngabalur galak tapi beunang kabodo.

Buktina si anu ngigol-ngigolan ka abdi tepi ka bebas teu mayar lantaran ku akang ditajong. Atuh manehna ngaleos sieuneun meureun. Tapi anu rugina pan abdi ku manehna teu dibayar. Manehna ngigeulan ka abdi. Manehna unggeuk-unggeukan siga rek ngium ka abdi manehna nyanghareupan ka abdi. Bari rengkuh siga nu rek mangku bujur dina panggeusanana teh. Tapi hayo ku akang ditajong. Atuh manehna bebas bisa ngaleos ti pakalangan anu hartina teu mayar da diudag ku Akang saha ayeuna nu kudu mayar.

Ceuk Nyi Sarila abaleun pisan kana jalan keur mepes. Kang Dartama. Geus jampe ku akang dibayarna lamun batur teu mayar mah keun ku Akang tanggung jawab. Tapi ayeuna mah geus bae balik antong diteruskeun di dieu. Peuting ieu mah nya sabab bisi nimbulkeun panfsueun deui pikeun Akang. Kitu emutan abdi oge ayeuna teh rek wangsul ka lorompok. Tung atuh sadeukeut hayang dijapkeun. Ah teu kudu dijajapkeun Kang Dar. Da cake ceuk Nyi Sarila bari ngaleos ninggalkeun Kang Darta anu masih nyekelan bedo.

[musik] Citra kaum dangu jeroning sarilah balik anu ngarig ronggeng mah harita teh masih ngemper maranehna teu ngarilik ka anu ngajingjing bedog sabab kabeh oge ngarti yen kangarta mun keur ambek. Pasalna ngan Nyi Sarilah. Sabab [musik] geus loba conto mun nu ngigelan sarilah akibatna kudu bae ribut nyanghareupanta. Nya kitu deui Kang Darta ari euweuh sarilah mah hatena ngarasa tenang terus bedog diasupkeun kana salangkana deui manehna.

Ngan dujagjeg bari nginget-nginget musuh anu geus kumawi. Calunang kawas nu ngoa ngajak ribut ka manehna. Si Udi kacipta bae keur ngengkak ngigelna motah sarta salas [musik] sulusup ari breh enggeus mocongghok nyantong hareupeun sarilah nu matak asa kahina karasana ku Kang Dama. Ari si Udi jeung Cahya anu leumpang jarongjon arek muru ka imahna, sajajalan ngobrol bae nyaritakeun kajadian nu kalakon ku manehna. Geus kitu terus disambung kuadami keur isukan lamun nganjang ka sarilah atuh pok si nanya kieuokanana teh kumaha enjing teh Den?

Bade nyalira bae angkad ka ditu teh atanapi sareng abdi ceuk si Udi bari neuteung tangtu bae atuh Udung maneh kumaha lamun aya bancang pakewuh? Sedeng kuring mah teu bisa nanaon apan lamun aya nu megga tea mah lapur meureun moal ngaganggu kitu Den kana obrolan Aden sareng Nyi Salilah. Ah piraku make jeung ngaganggu sagala rupa. Apan mun kuring keur ngobrol jeung Nyi Sarilah maneh mah bisa ngajauhan Udi bari ngajaga bisi arek e bisi anu rek nganiaya ka kuring jeung lamun kuring perlu pitulung pan gampang ari aya udi mah lueus kitu mah.

Haj Den kedah sareng abdi nya sabab bisi aya siku si wuluwulu galagah kancana jang meureun abdi anu nyanghareupanana teh. Tah di dieuh den karaos nya pentingna aya pangabisa dina jurusan penca teh beneri. Nuhun euy. Maneh geus aya pangabisa kitu geuning aya gunana ayeuna mah. Tapi naha abdi maneh susu lumpul Den waktos diajar penca teh naha atuh make susu rumputan [musik] duka teuing da guru abdi anu kitu teh duka sieun ngariweuhkeun ka tatangga duka sieun [musik] dipiguru ku anu sejen panginten da sieun ku ahli agama da teuing sanes den isah Tah pikiran teh ulah waka nyangka goreng ka batur euy.

Sabab ceuk rasa kuring mah teu manggih larangan ti ahli agama naon bae kana seni teh. Ngan paling-paling oge anu dilarang teh ngalakukeun kagorengan anu dilarang ku agama dina lingkungan seni. Tah ari kalakuan goreng mah teu diseni teu dinu agama goreng mah goreng bae. Upama kieu euy dewek bogoh kasarilah sarta nyi sadelah ronggeng. Terus bae dewek teh ngajak sare satubuh kalawan teu kawin heula eta teh salah jeung sab-bisa ulah tepi ka tina seni jadi sono.

Tina sono jadi bogoh, tina bogoh jadi mondok tanpa inget kana hukumna lamun urang rek ngajalankeun kitu nya kitu deui anu sok ngalajar bag-bagana agama. Kadang-kadang urang sok manggihan anak muridna nu geulis jadi inceran guruna. Malah kadang-kadang maranehna ingkar tina ajaranana. Tina ngawarah jadi ngarah, tina ngarah jadi ngaruy kapincut. Kuah akirna ngajak teu bener. Tapi ieu teh teu heran euy sabab pangaruhna diparentah ku bangsa deungeun.

Pantes urang rek teu ngarti [berdehem] kana kaayaan nu sabenerna. Kudu kumaha urang nyontoan ka anak buah teh? Boh dina seni [musik] boh dina agama anu saluyu jeung hukum anu dibenerkeun ku agama jeung darigama. Jadi yakin urang teh kudu ngangusahakeun sangkan [musik] ahli seni nya kitu deui ahli agama sing bisa mawa bangsana ka arah anu maju. Sabab lamun bangsa urang luhur kabudayaanana sarta terus mupukna. Tangtu engkena bisa jadi bangsa anu [musik] bebas tina genggaman bangsa asing.

Tah lamun urang geus bebas, tangtu urang jadi bangsa anu kuat jeung kasohor murah sandang, murah pangan, sepi paling, towong rampog. Ceuk Den Cahya. Bari neuteup ka si Wudi anu harita keur gerung siga nu mikir bari ngadedengekeun dununganana anu keur ngomong. Ahen mah ari geus ngalur ka dinya teh baku teu meunang curut acarita kitu Den ari hayang salamet mah ayeuna mah mening keneh nyaritakeun Sarilah bae jeung si Darta jago sabab si Udesupeun ngobrol anu teu kaharti [musik] ku akal teh.

Kumaha atuh nyaritakeunana da bongan maneh sorangan make mamawa penca susul lumputan sagala isen mah ngaros anu dicarioskeun abdi mahu abdi den lantaran dina ngajarna ka abdi susul lumputan atuh ceug bae abdi teh aya sangkaan kitu sanes ngumpat anu sanes eu Sareng ari nyarioskeun Kang Jaja sareng sarila mah gampang geen. Aen kajawihna kapeled ku Nyai ronggeng nya. Naha make kabele sagala ajen ku naonana teh. Kajik ku sorana anu halimpu ajawa kcik ku ngibingna nu leuleus liat.

Ah abdi mah teu ngar ku aden mah ptesna mah lain kapeled kuonggeng, tapi kapeled. Sawab Siudi teu neruskeun omongann. Kapelet. Kunaon euy? Ceuk Den Cahya bari ngalereng. Ah Jangcu Yu kabeh ku ngambek nya. Sabab lamun daraja jeung ngambek mah ajen teh moal jual deui. Jual deui Nyi Salila panginun nya bener tah Udetela euy kuring oge [musik] kapelet ku Kang Darta mah. Sabab lamun ngareret ka Nyi Sarilah sok terus lurat reret neangan Kang Darta.

Jadi yakin neangan kangarta leuwih penting bat ninggali sarila, jawab Den Cahya bari gelu tah nyuhun nya ari ngaro mah jen urang teh kedah tiasa meunangkeun Kangja. Lamun urang tiasa meunangkeun Kanga, lamun dina geluje mah lamun dinya gelua mah bisa ngelehkeun Darja singpi ka jadi padalukan urang nya di dinya urang bisa ngaboyong Nyi Salilah margi di emut-emut mah geusah geuning ari nyalik nyi Salira mah ja puguh geus bogoheun ka ajen anu sea mah ninggalkeun kang ngukewuh ka nyi sarila kajorangan si abdi je.

Ceuk si Udi menios ngomongna teh. Kaharti Ui. Malah karti pisan euy ku kuring teh. Jadi lain sarilah anu ku urang kudu diincer jeung diikhtiaran teh. Tapi Kang Darta sabab eta anu bakal nangtukun urang bisa hasil jeung henteuna ka Nyi Sarila. Tah ayeuna kakara ka hareuti ku kuring teh yen kacida kuring haringhang hariwang euh yen kacida kuring haringhang hariwangna. Sabab moal mampu nyanghareupanana kangarta kulantaran kitu sual Kang Darta kuring nyerenkeun bae maneh Udi Den Cahya mani ngahule n abdi tanggeul jawab ari kitu mah.

Mangga enjing mah sareng abdi kaij nya. Ceuk si Udi bari imut asa jadi pahlawan meureum. Jeep duanana teu ngomong. Lantaran harita tepi ka imah manehanana atuh terus rerenencepan arasup ka jero imah kaparengan harita teh ramana den Cahya aya siga anu keur ngantosan ka putrana nu adind [musik] mitra kaum dangu harita teh isuk-isuk Haji Abdullah dipayun nuju calik dina korsi bari neuteup kana gambar anu naplok dina birik kawas Aya nu dilamun dipikir [musik] jeroning adi da mani cirieng kawaslok kana gambar nu harita dina bidi ditaksir ditilik-tilik [musik] dicipta dirasa-asa keur kitu datang si udi mairan cik kopi lekoh nu kakara dican sabab masih ngebul kene kaciri siga karekcur ari geus nunda cai Ayeuna si Udi ngaleos deui ninggalkeun dununganana tapi gareg ngaringgang ngong harita digeroan "Dle ka mana Ari Den Cahya?" Ceuk Haji Abdullah bari neuteup ka si U nuju cicai mama.

Jawab si Udi kadunungan teh nyebut Mama kakeun ku Den Cahya. Lamun geus dicai ka dieu kitu nya, tapi sakalian bae jeung maneh ka dieuna teh lantaran urang ayaeun. Nu penting ceuk ramana Den Cah bari melong ka si Udi. Mangga, Mama. Jangjos ku abdi diwaroskeun ka anjeun. Si Budi bari ngaleos deui sarta terus manehna ngajugjug ka tukang anu maksudna nyampeurkeun ka Den Cahya. Kasampak waktu harita Cahya lain dicai tapi keur ngahuleng bae di handapeun tangkal jambu.

Hartena eukeur ngalamun mikiran kanu teu aya sarila anu geulis ngagoda bae hatena. Yen disuran kuang rama sugan abdi teu aya di dieuas diwartoskeun di cai harita teh pek aya di dieu ceuk si Udi bari seuri naha atuh make ngabohong Udi ah wiwios jab bohong eja mah jawab si udi bari neuteup ka Den Cahya sata nurus. Teruskeun [musik] keuna omonganana yupi nya si kaj tangtu bae enggeus maudi manaasina maneh terongkoh kol teh masih ngarengkol.

Bedug subuh disimbut keneh ari kuring mah geus kacai harita teh sarta geusat. Tahung upami kitu mah, Dengi abdi bieu kedah ngiringkeun aden disaur kuang rama. Ngan hanjakalna teh geus kedah sareng abdi nya moal kitu ku lampa abdi ngigeul ronggeng ku anjeunna. Wahra ku udi mama make jeung ka tempat tonggeng sagra atuh euy baj naon nyauh k sareng abdi ceuk si bari neuteup ka denaya teu nyaho ayeuna mah urang sampeurkeun bae atuh jawab Den Cahya bari leos indit nyampeurkeun karamana dituturkeun [musik] ku si Udin Mitra kaum dangu barang Jol datang ka hareup.

Terus Den Cahya jeung Udi harita keneh dariuk nyanghareupan karamana bari tungkul henteu tangga tina bakating tingku isin. Sabab pikeun manehna mah kakara pisan harita. Disuran ku ramana. Cahya pajarkeun keur diai ceuk si mah geuning eta jol ka lieu ceukna bari ngareret ka si rupina lepat nyarios pun mah mamaah jawab denahya bari ngeluh kumaha tah ari kitu uling ongkoh dicai ongkoh henteu mana anu benerna anu leres Mah ayeuna Den Chaya sumping ka dieu sareng abdi kalawan gancang sabab si Udi bari tungkul deui teu wanieun [musik] tanggah da rumasa ngabohong.

Tah geus diajar bulat-beulit ngarah sulit maneh mah. Ud ari nu dimaksud ku dewek mah lain gancang. E lain gancangna euy tap Den Cahya kudu ka dieu lantaran kitu teu meunang ngabohong nya. Sabab ngabohong sakali sok terus ditambahan jadi dua kali. Ali geus bohong dua kali terus jadi pagawean tukang ngarahul meureun rumaos abdi he rumaos bae abdi ajos ngabohong kuulan. nyi emuj, nyuji emuj teh ngarahu seueur carios dipungkas mah.

Kumaha ayeuna maneh digaroan ku urang kudu ngariung di dieu teu kabeur ulik? Ah, nyuhun bae anu aya abdi mah. Mama kahiji cangcos hasilna tina ngariung teh bakal kenging elmu tina omong. Kajua saahuna jangos mama masihan luang bujra moal diwilah-wilah sareng ka abdi geuning buktosna ayeuna disaurna kedah ngueus oge sasarengan sareng abdi be lelentah kilang silaing ayeuna mah Udi jadi geus kanyahoan nya heueuh si hate silaing Yen dewek nyawur Denya teh aya piomongeun nu penting leesus kitu sabab si Udin rada beukah irungna teh asa kapake ku dunungan meureun padahal can tangt [musik] kitu tah Udi silaing ayeuna kudu nyaksian nya saenggeus nyaksian Kudu mantuan kana rencana dewe.

Mangga abdi mah ngiringan bae. Kumaha mama nyambung naha bet nyaros bae ka abdi ari juang putra henteu ka sadar nu dimaksud ku dewek mah. Tah lamun nu ayeuna kadeun tapi silaing oge kudu ngabandungan nyai. Ceuk Haji Abdullah. Bari neuteup ka putrana sarta neruskeun omonganana. "Den Jaya ceunah kade aya pikersaeun naon, Mama?" Jawab Den Cahya bari tanggah sarta neuteup karamana. I anaking ditilik-tilik ku mama dina jero sababara po jeung peuting hideup katinggalina jadi beda jeung mimiti datang ka dieu.

Ieu moal salah deui tangtu dibabawa ngabluk ku si Udi nya. Leres mamaab den Cahya bari tungkul. Tah ayeuna kudu terus teuang anak sok dibabawa ka mana hideup teh? Ceuk ramana semu nu nyaah ka Den Cahya teh. Ceuk dibabantu ngaji ku abdi Mama tuab si Udi miheulaan. Atuh Haji Abdullah meni keurung bari ngareret ka si Uta pok anjeunna nyarios deui ngaji ke ke ke heula teu ngarti urang mah euy. Sabab lamun ilaing diajar tuturutan anu kudu dibawa teh harupat keur panunjukna.

Tapi ari ieu mah sok mawa bedo geuning keur naon eta teh euy. Cobi bae pangjegkeun ku mama. Da abdi mah kudu cuh. Wah suganuh nyaku. Ari ngaji mawa bedog, ari ngigeul mawa sarung. Nigel naon euy? Ceuk Haji Abdullah bari neute ah ngul diri sorangan bae ma. Margi lamun urang teu tiasa ngigelan mah lapur jona. Upami hayang mais biit teu tiasa mais impun bae nu gambil sareng kadaja kaduga ku abdi. Harosna ngukur ka kujur, "Nya geus bae ari kitu mah." Ceuk Haji Abdullah bari ngaleret deui ka putrana.

Pok neruskeun omonganana. Yahya saperti tadi ku mama geus dibejakeun hidep mindung indit ti peuting kalawan matak ngahariwangkeun. Sabab saban-saban indit teh si Udi mama bedog kawas arek ngal suluh. Tapi heran lamun rek ngalas suluh ti peuting deui jadi tetela mamawa bedog teh keur parasea bener kitu eta teh anaking. Leres pisan mah. Jawab Den Cahya teu daek ngabohong ka ramana teh. Sukur atuh lamun urang geus mamawa bedog ari ulin ti peuting hartina urang boga kasieun ditandasa ku batur.

Lamun urang sieun ditandasa ku batur, hartina urang [musik] geus boga salah. Naon kasalahan hideup teh Cahya? Abdi dipikangewa ku hiji jalmi mama. Jawab den Cahya mani ngahuleng dipikwa ku saha dipikwana cahya piraku kakara oge datang tas masantren jol-jol dipikangewa ku batur mah aya kasalahan meureun nya naon kasalahan hideup teh gagah gaduh kabogoh mama, jawab Denahya dumaruda. Ah paingan atuh ari karek lol geus boga kabogoh mah kudu ati-ati nya Cahya.

Lantaran sual awewe teh kadang-kadang sok mawa kasengsaraan lamun urang teu taliti dina milihna teu bijaksana dina naksirna. Buktina naha bogoh-bogoh bae make jeung kudu mamawa bedog sagala. Numawi anjeun teh dipikabogoh ku hiji jalmi mama. Namung eta jalmi teh jago deui numawi abdi hariwang lantaran budina awon bae sigana eu sigana teh hayang nandasaka abdi. Euh kitu sing ati-ati atuh ari kitu mah ngan kudu [musik] ingetkeun ku urang teh nya anu keras ulah dilawan keras tapi kudu dilawan ku someah bear budi sarta ajak kana jalan anu hadde omat ulah dilawan ku bedang ieu aing wani komo deui lamun Mun teu wani mah kudu ngelehan maneh.

Tah mama oge pang ayeuna nyalukan ka dieu teh maksudna mah kitu rek nitah buru-buru kudu boga pamajikan. Lantaran lamun urang teu buru-buru, boga pamajikan bisi palengkung bekas nyalahan ingati-ati nya nyiar pi pamajikaneun teh nya cahaya. Malah mama suur hideup geus boga deudeuleuan sarta pek teruskeun asal urangna bae kudu asak-asak nenjo bisi kadung jagana. Ari ayeuna moal ka manamana? Numawi. Mama abdi teh aya kaperyogian sareng anjeun.

Janten widi teu widi oge bade mi nganjang ka ditu namung nyuhunkeun dianteur [musik] ka si Udi. Kumaha mama teu kaabotan? Jawab Den Cahya gumiraeun pisan ngadenge cariosan ramana teh. Jung bae ari geus jangji mah ngan si Udi cenah beberes heula di imah. Boh nyerang heula nyanggu jeung sajabana. Kadenge Ceuk Haji Abdullah bari ngareret ka si Udi. Kakuping sarengjos mama. Jawab Siudi bari manggut hatena bungah buggang.

Ari geus aya putusan ku ramana diwidian jeung di sina enggal nikah sabab kahoyong ramana den Cahya kudu bojo atuh anjeunna bungaheun asa kagunturan madu. Sabab ceuk rasa hatena ramana pasti doeun lantaran sarilah geulis mun ditilik [musik] tina rupa. Hese neangan bandingna. Gancang harita amitan terus arit ka tukang rek ngurus heula di dapur. Malah Den Cahya ge bareng mantu-mantu ka si U ngarah gancang bisa indit nepungan deui [musik] sarilah.

Ari geus beres ngaturna boh nyangu jeung sajabana terus maranehna indit arek nepungan sarila tapi henteu mawa bedog. Lantaran sieun ramana ngawagel mawa nu kitu. Teukcap di jalanna. Harita manehna tepi ka lemburna Abah Sidik eta lembur teh tiiseun siga teu aya jelema. Atuh gancang Den Cahya teh jeung si Udi paradami ngatur pikeun pilakueun ngarah manehna salamet teu aya bancang pagewuh nu bakal cilaka diri. Kumaha yeuh akalna Udi?

Naha bareng ka dinya teh atawa maneh nungguan? Ceuk Den Cahya sanggeus tepi ka lebah imah bah Sidi. Ah kieu bae atuh Jen. Ayeuna mah langkung sae. Nyalira angkat jiga jijuk. Heueuh nya abdi mah ngajagi jijil. Aya naon-naon mah gancang bae lumpat kaluar. engke dibela ku abdi sareng Omad ka le kedah naroskeun bah Siddi kade bileih ngan hanjakalna [musik] nya Sarilah teu megat di luar lamun seug aya di luar moal sulit pupunten Den Cahya bari leos manehna ngaleos rek muru imah bah Sidik anu geus deukeut di dinya.

Sajero Den Cahya indit muru [musik] ka imah bah Sidiki. Si Udi mah neuteup bae hatena rada hariwang sok sieun kumaha onam. Kuitu tea mah pantes lantaran manehna nyaho yen Den Cahya tara gelut henteu bisaeun paseah. Ari ieu make ludeung nganjang ka imahna jago punten punten. Ceuk Den Cahyain panto lantaran panto imah Bah Sidi harita meundeutna regem. "Nya. Ceuk nu nembalan di jero imah sorana ngosom. Abdi k bade ka Abah Sidik?

Ceuk Den Cahya bari karung. Lantaran sorana anu nembalan lain sorana Kang Darta ngosom jeung rada rero kawas-ki. ka asuh ka nya sangkala kalau manyab nu jero kawas nu rada geule mitra ngadenge jawaban kitu denahya rada hariwang lantaran dina basana teu aya tandang ngahormat ka jalmi nu anyar datang malah mah pantona oge ku manehna teu dibuka ari e tapi ari basana mah bieu teh ninitah asup atuh samemeh asup teh denah [musik] ngahuleung heula bari ngomong jero hate sigana ieu mah sidik tea tapiina naha nyi sarilah Teu kadenge kecet-kecet [musik] ceuk gentes hate den Cahya bari seuleundeu [musik] nyampeurkeun manehna rek muka panto.

Bray panto imah dibuka. Breh ku Den Cahya katinggal aya kolot eukeur diuk dina tungtung hiji bangku sarta di calana komprang ari sarung dibeubeurkeun leungeun kampret enggeus tukik keur tukik teh disinglidkeun sirahna make totop panonna cekinggas kawas henteu kurang ecer sahajang. Ceuk eta kolot bari neuteup. Bade ka Abah Sidik abdi teh, jawab Den Cahya bari neuteup ngajanteng di lawang panto nyaho ngumpan Abah sidingwaunuh numawih teu acan teuurang, jawab Den Cahya sabalakaning Huh.

Ai nyaho mah nya rek naon ka Abah Cidin teh rek ngajang jalung atawa gbuluh. Ah eta mah engke bae bah ku abdi bade diterangkeun ka [musik] Abah Sidik, jawab Den Cah. Teu ngeunaheun loba dongeng jeung [musik] loba panaya teh. Nya ieu nu ngala nya Abah sijing teh lamun Ujang teu nyaho mah. Ceuk Bah Sidi bari nunjuk kana dadana sarta diukna rada [musik] cengkat. Kawasangun nyaho anu sabenerna naon pamaksudan eta jalma anyar [musik] binanggih teh.

Nuhun atuh. Abdi nepangkeun Pun Cahya. Jawab Den Cahya bari seuleu [musik] nyamberurkeun cicing. Ceuk Bah Sidik molot bari ngaranggahkeun leungeunna [musik] nyetop anu nyeun deui nyambeurkeun rek ngajak sasalaman. atuh Reug Den Cahya ngarande sarta mundur deui kanu urutna tadi nangtung di lawang pantol mitra kaum dangu denahya teu ngeunah rasa bei neuteup gah sidik anu harita [musik] muncreng kawas napsu ka manehna padahal teu boga dosa aribah sidik gawena ngan molong kanu ngajanteng Teu lila manehna ngomong bari panonna mah anteng neuteup henteu ngiceup-ngiceup.

Rek naon sia? Ben mahsusun maneh neangan kuring. Ceuk Bah Sidik nyentak. [musik] Bade aya kaperyogian Abah? Jawab Den Cahya. Sabar bae sigana. Ab nyahon abdi teh bade nepangan Nyi Sarilah putra kukut Abah ngayungan salilah meunang hayang nybungan mah japi mah nyaum nyaan nya naon saratna teh? Abah, jawab Den Cahya geus mimiti haar Maneh kudu bisa ngalagun heula nya. Sabab lamun teu bisa ngalagekeun kolah jeung meunang nyepungan.

Nu jag. Abot abah teu sanggem abdi mah, jawab Den Cah. Terus terang yen manehna mah teu wanieun ka Abah Sidik teh euuh. He mitra waktosna parantos seep hapunten tina samudaya kalepatan, kakirangan kaluluputanana pumugia ku sadayana dihapunten sareng hatur nuhun rewu nuhun lakati bingahan anu parantos subscribena nglike pokona mah tina samudaya pangrojongna. Hatur nuhun. Kamra kaum dangu anu alanyar tong hilap di-subscribe heula.

Muhun. Henteu oge sawios hatur nuhun parantos ngadangukeunana. Nah kitu mung dicakapkeun insyaallah enjing patepang deui. Wabillahi taufik wal hidayah. Wassalamualaikum warahmatullah wabarakatuh. J [musik]