SDP201 - Nhóm 4 - Bài 2 - Phóng sự "Làng chuồn chuồn tre Thạch Xá" transcript

Xin chào mọi người. Bọn mình đang có mặt tại di tích quốc gia đặc biệt chùa Tây Phương. >> Và ngay dướ trân chùa có một ngôi làng rất đặc biệt gắn liền với [âm nhạc] tuổi thơ của nhiều thế hệ. >> Một món đồ chơi làm từ tre nhưng mang lại cả một câu chuyện của làng truyền thống. >> Và bây giờ hãy cùng theo chân chúng mình đi khám phá nhé. Làng chuồn chuồn tre thạch xá nằm ngay dưới chân chùa Tây Phương thuộc huyện Thạch Thất, Hà Nội.

Nơi đây không chỉ lưu giữ những dấu ấn tâm linh mà còn là cái nôi của một làng nghề truyền thống cắn liền với tuổi thơ của biết bao thế hệ. Từ những thân trên mộc mạc ấy, một câu chuyện làng nghề đã dần được hình thành và bền bỉ theo năm tháng. Hơn 20 năm qua, bằng sự khéo léo và tình yêu nghề, Trê được thổi hồn để trở thành những chú chuồn chuồn tre nhỏ bé [âm nhạc] mang theo ký ức tuổi thơ và nét văn hóa đặc trưng của vùng đất này.

Trải qua nhiều năm gìn giữ và phát triển, nghề làm chuồng chuồng tre thạch xá đã nhận được sự yêu mến và ghi nhận. Đó cũng là minh chứng cho tâm huyết và lòng yêu nghề của những người thợ nơi đây. >> Nơi đây được mệnh danh là ngôi làng của sự thang bằng nơi và những con chuồn chuồn che được đậu thang bằng trên những ngón tay. >> Không phải ảo thuật cũng chẳng phải phép màu mà là bí quyết được tìm giữ qua nhiều thế hệ.

Nơi che, đôi bàn tay người thợ và sự tỉ mỉ tán nên những điều kỳ diệu. >> Vậy bí quyết đấy là gì? >> Không biết đúng không? Để mị nói cho mà nghe. Để làm ra một chú chun chuồn tre như vậy tưởng chừng đơn giản nhưng lại là kết quả của cả một quá trình tỉ mỉ. Từ những cây tre được lựa chọn kỹ lưỡng phải đủ già chắc và đều thì mới cho ra những chú chuồn chuồn bền đẹp theo thời gian. Cho đến công đoạn [âm nhạc] trẻ nhỏ cắt cọt hoàn toàn thủ công.

Từng thanh tre được xử lý tỉ mỉ dưới bàn tay khéo léo của người thợ. Đòi hỏi sự chính xác và kinh nghiệm để tạo nên những chi tiết chuẩn xác cho sản phẩm. Những thanh tre được làm mịn sẽ bước vào công đoạn lắp ghép nơi thân và cánh chuồn chuồn được ghép lại một cách chính xác đến từng mm. Đây cũng là khâu quyết định độ thăng bằng của sản phẩm. Sau đó, dưới bàn tay người thợ, chuồn chuồn che được sơn thủ công với những gam màu rực rỡ rồi đem phơi khô tự nhiên giúp 48 tiếng để màu sắc bền đẹp theo thời gian.

Cuối cùng chúng sẽ được những người nghệ nhân nơi đây thổi hồn bằng những đường nét hoa văn đầy sinh động và bắt mắt. Và đằng [âm nhạc] sau mỗi chú chuồn chuồn tre ấy là câu chuyện của những người đã gắn bó cả cuộc đời với nghề. >> Dạ trước tiên cho phép chúng cháu được gửi lời chào và lời cảm ơn vì bác đã dành thời gian để tham gia buổi phóng sự ngày hôm nay. Bác có thể chia sẻ cho chúng cháu là cơ duyên nào đã khiến bác đến với cái nghề làm trùng chống tre ạ? >> Ừ.

Cảm ơn các cháu đã đến với làng nghề chuồn chuồn chê thạch xá. Thế thì bác cũng chia sẻ với các cháu là cái nghề chuồn chuồn tre này nó chỉ mới có khoảng độ hai chục năm nay, hơn 20 năm nay từ năm 2001 đến giờ. Còn cái cơ duyên mà để nhà bác đến với người chuồn chuồn chê thì nó rất là tình cờ. Ngày xưa bác ấy bán hàng ở trên chùa Tây Phương ấy thì có một vị khách có mang đến một cái món đồ chơi thằng bằng nó cũng làm bằng chê.

Từ đấy đổ đi thì là từ năm 2001 đổ đi thì nhà bác có tìm tòi và sẵn cái nguyên liệu có sẵn với cổng với cái nghề của mình là nghề mới chê thì bác làm được từ ngày đấy đến bây giờ thì nó được những cái sản phẩm như bây giờ. >> Chả ơn bác. À dạ vâng. Cháu có một câu hỏi cho bác ạ. À thì trong quá trình làm những cái con chuồn chuồn tre này thì có những công đoạn nào và những công đoạn nào khó nhất ạ? >> Ờ để mà nói về làm một con chuồn chuồn tre từ một cái cây tre đến khi mà hoàn thiện như các cháu nhìn thấy ở đấy là nó trải qua rất là nhiều công đoạn thì cụ thể là mình có thể chia ra làm ba cái công đoạn.

Cái công đoạn thứ nhất là công đoạn làm thô mộc là là sẽ pha những cái từ cái mảnh thanh che thì pha thành những cái thân thân cánh cánh như thế này. Thì công đoạn thứ hai là được các thứ thành khí như thế này rồi thì mình sẽ lắp ghép là một cái công đoạn thứ hai. Lắp ghép hoàn chỉnh như thế này thì gọi là hết một cái phần thô thì mình cũng lại đem sơn nền như các cháu vừa mới trải nghiệm ấy >> là sơn lên đợi cho nó khoảng 48 tiếng đồng hồ thì nó sẽ khô nó được như thế nên như thế này >> thì mình lại đem mình à sẽ trang trí những cái họa tiết hoa văn lên để mà chào con chuồn chuồn là thêm sinh động như thế này là là có thể nói là ba phần >> ờ vậy theo bác Thì công đoạn nào là khó nhất ạ? >> Cái công đoạn mà khó thì mỗi cái công đoạn thì nó đều có cái cái chuẩn chỉ của từng công đoạn.

Nhưng để mà nói là công đoạn khó nhất thì phải nói là cân chỉnh. Cân chỉnh bởi vì là cái con chuồn chuồn tre cái tên gọi của nó nó đã gọi là chuồn chuồn tre >> thì làm sao mà khi thành sản phẩm nó phải thang bằng thì mới gọi là nó chuẩn. Con xin cảm ơn bác vì đã vì những lời chia sẻ đầy chân thành và ý nghĩa. Chúc bác có thật nhiều sức khỏe để có thể tiếp tục giữ lửa cho cái nghề truyền thống này và cũng như là tiếp thêm động lực cho thế hệ trẻ. >> Nếu có dịp ghế thăm nơi đây, du khách còn có thể tự tay tạo nên những chú chuồn chuồn che cho riêng mình.

Bắt đầu từ công đoạn sâm màu thủ công, tỉ mỉ từng lớp một. Lựa chọn gam màu yêu thích và trang trí theo cảm xúc cá nhân. Để mỗi chú chuồn chuồn mang một dấu ấn rất riêng. Và để xem trải nghiệm này mang lại cảm xúc như thế nào, hãy cùng lắng nghe chia sẻ từ chính những du khách có mặt tại đây. >> Chào chị, em có thể đặt các chị một vài câu hỏi được không ạ? >> Dạ vâng. >> Ờ lần đầu tiên khi mà chị tới làng trườn chường chên thạch xá thì cảm giác của chị khi mà vừa bước vào là gì?

Mình thấy khá là bất ngờ bởi vì trước đấy mình chỉ thấy chuồn chuồn tre ở trên mạng xã hội thôi. Mình thấy nó không có gì quá là đặc biệt nhưng mà khi đến đây tận mắt chứng kiến các bác nghệ nhân làm thì mình thấy nó rất là công phu và tỉ mỉ. Ờ tự tay thử làm chuồn chuồn tre rồi thì các chị có thấy dễ như tưởng tượng không ạ? >> Không, nó không hề dễ một chút nào. Trước đó thì mình cũng đã xem các bác nghệ nhân làm một cách nhanh chóng và thuần thục.

Mình nghĩ là nó dễ nhưng mà đến khi mình làm rồi mình thấy nó rất là khó. Nếu mà những con chuồn chuồn này làm không cẩn thận thì nó sẽ không thể giữ cân bằng được. Và mình thấy là làm ra một con chuồn chuồn tre như thế này thì cần rất là nhiều sự khéo léo và tỉ mỉ, đặc biệt là kiên nhẫn. >> Xin chào chị. Thì hôm nay em có vài câu hỏi em muốn được phỏng vấn chị của. >> Dạ vâng ạ. >> Thì câu hỏi đầu tiên thì em xin muốn hỏi chị là cảm xúc của chị đến nơi này là như thế nào? >> Ờ xin chào bạn.

Lần đầu tiên tôi cả tôi đến đây tôi cảm thấy thật sự rất là hào hứng bởi những chú chú tre có thể đứng thăng bằng được. Thật sự là rất là độc đáo ạ. >> Vâng ạ. Trong chuyến đi đến ngôi nàng chuyền chuồn tre này à điều gì khiến chị thấy cảm thấy ý nghĩa nhất khi đến nơi đây? >> Ờ điều khiến tôi cảm thấy ý nghĩa nhất khải nghiệm không khí làng nghề. Tôi nhìn thấy được sự tỉ mỉ trong tướng công đại làm chủ thuần che và cảm nhận được sự thân thiện và hiếu khách của người dân địa phương.

Những trải nghiệm giản dị nhưng chân thật ấy đã để lại cho tôi rất nhiều cảm xúc khó quên ạ. Khi những trải nghiệm khép lại, những chú chuồn chuẩn tre nhỏ bé ấy vẫn lặng lẽ hiện diện [âm nhạc] mang theo câu chuyện về sự khéo léo, bền bỉ và tình yêu nghề của người dân thạch xá. Bay xa cùng ký ức tuổi thơ của [âm nhạc] bao thế hệ, chuồn chuồn che tiếp tục sứ mệnh gìn giữ, bảo tồn và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống đến với thế hệ mai sau.

Thưa quý vị, từ những thanh tre giản dị qua đôi tay khéo léo và trái tim yêu nghề của người nghệ nhân đã tạo nên những chú chu chuồn tre đậm hồn sắc Việt Nam. >> Nếu có dịp bạn hãy đến đây tham quan và làm những chú chuồn chuồn tre cho riêng mình. >> Ở những video tiếp theo chúng mình sẽ đưa các bạn tới những đị điểm thú vị khác. Còn bây giờ thì >> xin chào tạm [âm nhạc] biệt và hẹn gặp lại. [âm nhạc] Nam